Zijlijn staan

Hoeveel trainers heb jij langs de zijlijn staan die roepen dat je moet afspelen, terwijl jij het liefst nog een mannetje passeert?

U bevindt zich hier: Home Blog Nietzsche in Business; voldoende moed voor een andere werkelijkheid

Ik zat in de zoveelste meeting, naar de zoveelste PowerPointpresentatie te kijken en onwillekeurig verschoof mijn aandacht van binnen naar buiten. Terwijl ik het prachtige uitzicht bewonderde, dacht ik 'daar gebeurt het'. Daar in die geruisloze, drukke buitenwereld wordt over ons lot als organisatie beslist. We denken te weten hoe die buitenwereld in elkaar zit door het houden van onderzoek, door contacten met onze klanten of door kranten te lezen. Is dat werkelijk zo? Zijn we inderdaad in staat te begrijpen wat zich daar afspeelt. Is die wereld nog wel de onze?

Plato, één van de bekendste filosofen, hield zich ook al met dit fenomeen van de werkelijkheid bezig. Hij werd geboren 327 voor Christus, in Athene, zoon van een niet onbemiddelde familie. Plato staat voor breed, of hij deze naam nu kreeg vanwege zijn brede schouders of door zijn breedsprakigheid vertelt het verhaal niet. Plato was een groot aanhanger van Socrates en zijn ter dood veroordeling maakte diepe indruk op hem. Als reactie reisde Plato 12 jaar lang door o.a. Italië en Egypte. Na zijn terugkomst richtte hij de Academie op, een school die bijna 1.000 jaar heeft bestaan. Op 80-jarige leeftijd stierf Plato.

Graag wil ik het hebben over Plato's Grotvergelijking. In het kort luidt deze vergelijking. Stel dat een aantal gevangenen geketend aan de muur zitten. Achter hen brandt een groot vuur. Tussen het vuur en de muur van ketening worden voorwerpen langs gedragen. De schaduwen van deze voorwerpen komen als projecties op de muur die de gevangenen kunnen zien. Dat wat ze zien, zullen wij voor de werkelijkheid houden. Stel nu dat één van de gevangen komt te ontsnappen, hij verlaat de grot en komt in een wereld terecht die hij nooit eerder heeft aanschouwt. Een wereld van weides, van paarden, van schapen, van watervallen. Kortom hij ziet vormen waar hij het bestaan niet van kende. Enthousiast zal hij terugkeren naar de grot met maar één doel; zijn medegevangenen vertellen wat hij heeft gezien. Maar ze zullen hem niet begrijpen. Het is lastig iets uitleggen aan iemand die het bestaan daarvan niet kent. Het zal snel worden afgedaan met 'dat heb je verkeerd gezien', 'dat bestaat niet' of 'dat kan helemaal niet'. In het slechtste geval wordt de boodschapper voor gek versleten en opgesloten.

Met zijn grotvergelijking wilde Plato bepleiten dat we het onbekende niet kunnen afwijzen omdat onze werkelijkheid niet de echte werkelijkheid hoeft te zijn of dat er minimaal meerdere werkelijkheden naast elkaar kunnen bestaan.

Terug naar nu. We zijn geen gevangenen meer, niemand die ons tegen onze wil vasthoudt. Maar naast een fysieke gevangenschap is er ook zoiets als een mentale vorm daarvan. Zijn we misschien toch vastgeroest in onze opvattingen, ingeklemd door aangeleerde wetmatigheden en beperkt in het waarnemen. Projecties van schaduwen op de muur zijn vervangen door PP- en Prezi-lichtbeelden. Grotten hebben plaats gemaakt voor kantoorpanden. De vraag die beantwoordt moet worden: zijn we in staat de ontsnapte gevangene te herkennen. Hebben we het lef te luisteren naar iemand die een andere werkelijkheid laat zien en zijn we in staat onze eigen werkelijkheid daar op aan te passen. Gaan we naar buiten om het met onze eigen ogen waar te nemen of stellen we elkaar gerust dat het zo'n vaart niet zal lopen. Wederom een keuze waarbij moed en nieuwsgierigheid ons te hulp moeten schieten in het zien en aanvaarden van een andere werkelijkheid.

steve-jobs.jpg